شوهر ناآشنا

پال اسپراکمن

شوهر ناآشنا Married to a stranger

ناهید راچلن Nahid Rachlin

نیویورک:ا.پ.دتان، New York:E.P.Dutton,Inc.1983 220 P.ğ 200

این دومین کتاب نویسنده است.رمان اولش،«اجنبی»[1]،دربارهء دختری بود که‌ «پس از چندین سال زندگی در خارج به ایران برمی‌گردد و با وجود علاقهء به وطن،در سالهای نخست بعلت برخورد با نابسامانیها و نارساییهای ناشی از عقب‌ماندگیهای‌ اجتماعی،در تب و تاب بازگشت به خارج بسر می‌برد و دائما هوای زندگی در جامعهء بظاهر مرفه خارج را در سر دارد اما بتدریج که به مردم فقیر و درمانده نزدیک می‌شود و با آنها خو می‌گیرد و بمعمق فلاکتهای آنان پی می‌برد،،جذّابیت زندگی در خارج برایش‌ پوچ جلوه می‌کند.»[2]در کتاب حاضر نویسنده باز هم با دختری سروکار دارد،دختری‌ ایرانی بنام مینو حکیمی.مینو دانش‌آموز و ساکن اهواز و دختر یک وکیل دادگستری‌ است.داستان کتاب ساده است؛خلاف میل پدر و مادرش دختر«به خاطر عشق»با معلم خود،جواد پرتوی،ازدواج می‌کند.پرتوی مرد مرموزی است که بخشی از زندگی‌ خویش را از زن جوانش پنهان می‌دارد.سرانجام بیخبری زن از زندگی شوهرش سبب‌ ناکامی وی می‌گردد.در این کتاب،برخلاف کتاب اولش،نویسنده زیاد متوجه‌ نارساییهای اجتماعی و درماندگی مردم ایران نیست.در این کار،خانم راچلن سعی دارد که برخی جنبه‌های مختلف و گاهی دماغ سوزانندهء زندگی زنان ایران را نشان دهد.

کتاب با صحنهء حمام عقدکنان مینو آغاز می‌گردد.نزدیکان عروس که همراه او در حمام هستند از شب اول زناشویی خود خاطراتی خوش ندارند.یکی می‌گوید:«درد و خون دارد»(2).دیگری می‌گوید«مثل مردن است»(2).مینو گپهای زنان دیگر را می‌شوند:«قبل از عروسی گریه کردیم»(2).یکی از بچه‌داری کلافه شده است در حالی که دیگری از بچه نداشتن وحشت دارد چون شوهرش صیغه گرفته است تا صاحب‌ بچه شود.زن دیگر سه زالو را به بازوی گوشت‌آلود سفیدش چسباند تا خون بد را بمکند. طبق نصیحت یکی از نزدیکان،مینو کمی نوره روی شرمگاهش می‌مالد تا موی زهار بریزد. مینو و جواد در آبادان«داغ مگس‌پرور و بوی نفت‌دار»زندگی زناشویی را شروع‌ می‌کنند.علاوه بر معلمی،جواد برای یک روزنامهء مستقل بنام«اجتماع»نیز دبیری‌ می‌کند.در آبادان،جواد گرفتاریهای زیاد دارد اما مینو غیر از سینما رفتن و خانه‌داری‌ سرگرمی دیگر ندارد.زندگیش به یکسانی می‌گذرد چون حیات زنان روشنفکر در شهری‌ مثل آبادان محدودست.«چند برابر محدودتر از زندگی مردان است»(135).بالاخره‌ مینو با زنی بنام پری،که از دوستان قدیمی جوادست،آشنا می‌شود.پری نمونه‌ای است‌ از زنان تحصیلکرده و«آزاد»و شوهردار.دوستی مینو با پری آخرین مرحلهء آموزش‌ اجتماعی وی است و به آزادی از محدودیتهای اجتماع ایرانی می‌انجامد.

در متن داستان این کتاب بیش از دو حادثه نیست.یکی آتش گرفتن سینمای‌ آبادان،که با حادثهء سینمای رکس بی‌شباهت نیست،و دیگر روند آشنا شدن تدریجی‌ مینو با شوهر ناآشنایش.بطورکلی نثر نویسنده دلپذیرست و صحنه‌های داستان را بخوبی‌ می‌رساند.اما گاهی سبک کتاب از تازگی می‌افتد و به پیش ساختگی می‌گراید.در توصیف احساسات عاشقانه نویسنده قلم را به زمین می‌گذارد و برق‌سنج را به دست‌ می‌گیرد.چند مثال:

“SParks of excitement leaPed out of her”(1);”the act of love-making… would be surrounded by a mysterious glow,full of sParks”(30);”there was an invisible charge between them”(32);”Minou could feel the charge between Javad and herself”(72);and”the current between Pari and Javad”(136).

و همچنین نویسنده بخاطر توضیح بعضی نکات فرهنگی که برای اکثر خوانندگان غیر ایرانی روشن نیست،ناچارست که بجای داستان‌نویسی به پاورقی و تعلیقه‌نویسی‌ پردازد.دو مثال:

“It was Norooz, a holiday to celebrate the new year,the beginning of sPring.”(161)and”…Minou was sitting in her aPartment,reading the Tehran Tribune,a Persian language biweekly PaPer Published in the United States, oriented toward Iranians.”(216)

اما با وجود اینها رمان دوم خانم راچلن کتابی است خواندنی و آموزنده.

[1]. The Foreigner.New York:W.W.Norton.1978.

[2]. صفی تقی‌زاده«داستانهای خارجی دربارهء ایران»آینده 2(فروردین-اردیبهشت،1359)ص 135.